Op weg naar Monte Alegre (5)

In het vijfde deel van zijn reisverslag beschrijft Rinke Slump sr. de treinreis van Rio de Janeiro naar São Paulo en de aankomst in deze miljoenenstad. Gelukkig werd het reisgezelschap opgevangen door een vertegenwoordiger van de Firma Klabin en werd hen een bed en een maaltijd aangeboden. more “Op weg naar Monte Alegre (5)”

Op weg naar Monte Alegre (4)

In zijn vierde bijdrage aan het Gereformeerd Gezinsblad – nu gepubliceerd onder de titel “Gereformeerde pioniers in Brazilië” – vertelt Rinke Slump sr. over de gang van zaken bij de aankomst in Rio en de gang van zaken met de bagage. En hij wordt geconfronteerd met een zakkenroller. more “Op weg naar Monte Alegre (4)”

Compleet dorp in aanbouw

Onder de titel “Nederlandse boeren bouwen huis en hofstede in Brazilië” publiceerde De Volkskrant op 4 augustus 1949 een artikel over de opbouw van de Nederlandse gemeenschap op de Fazenda Ribeirão, nu beter bekend onder de naam Holambra. Aanleiding is het bezoek van de Nederlandse vertegenwoordiger van Holambra, Gerard Duijsens, aan Brazilië. De sfeer is nog zeer optimistisch, maar legt ook de zwakte van het project bloot: de opbouw van de kolonie werd voor een groot deel gefinancierd uit de financiële inbreng van de emigranten. Ook laat het zien dat Holambra voor de Brazilianen een voorbeeldfunctie vervulde. Dit is ondanks de crisis die een jaar later begon niet veranderd.

more “Compleet dorp in aanbouw”

Op weg naar Monte Alegre (3)

Na Recife legde de “Aphard” aan in Barra een voorstad van Salvador de Bahia. Daar gingen enkele pioniers aan wal en kochten ze op de markt een grote tros bananen. Ook kregen de kolonisten van Monte Alegre te horen dat hun reisplannen waren gewijzigd. In Rio zou de zeereis eindigen en niet in Santos, zoals de bedoeling was. Ook hier keken de pioniers hun ogen uit.

Salvador de Bahia

more “Op weg naar Monte Alegre (3)”

“Geen onbezonnen gooi naar het avontuur”

Mijn posts betreffende de geschiedenis van Holambra beslaan tot dusverre de periode 1946-1954. Daarin komen de voorbereiding, de eerste jaren en de crisis in de jaren 1951-1953 aan bod. Dankzij de digitalisering van kranten duiken steeds meer artikelen op over de beginjaren. In het navolgende keren we terug naar 1949. Het katholieke dagblad DE TIJD besteedde op 23 februari van dat jaar aandacht aan het vertrek van de tweede grote groep emigranten naar Holambra. Ze maakten de zeereis met de “Alphard”, dezelfde boot die later dat jaar ook de eerste emigranten van de gereformeerde kolonie Monte Alegre vervoerde. more ““Geen onbezonnen gooi naar het avontuur””

Op weg naar Monte Alegre (2)

In het tweede deel van zijn reisverslag vertelt Rinke Slump over de belevenissen tijdens de bootreis met de Alphard vanuit de Golf van Biskaje naar het noorden van Brazilië. In Recife maken de landverhuizers voor het eerst kennis met hun nieuwe vaderland.

Tijdens ons verblijf in de Golf van Biskaje waaide er een storm met wind, kracht 11-12. Woeste zeeën grepen de ‘Alphard’ beet, smeten hem heen en weer en zetten het schip soms bijna op zijn kop, zodat de schroef geheel boven water kwam. Zelfs ervaren schepelingen verzekerden, dat ze nog nooit zoiets ergs hadden beleefd. De ‘Alphard’ moest pal tegen de wind invaren. Ze worstelde met alle kracht, maar lag soms bijna stil. En in de kooien lagen de ‘pioniers’ te worstelen. Ze kreunden en zuchtten en ‘offerden’ in de grote bussen, die voor dit doel in de hutten stonden. De gevreesde zeeziekte was aan boord gekomen en maakte vele slachtoffers. Enkelen slechts bleven op de been, maar voelden zich toch ook allesbehalve lekker. De zeeziekte is een vreselijk ding. Vooral met zo’n storm als deze. Het ene ogenblik glijdt men met de benen naar voren, zodat de voeten stijf tegen het voeteneind botsen, dan richt de stampende boot zich weer snel op en het slachtoffer bonkt met zijn hoofd tegen het boveneinde van de kooi. Maar intussen heeft een golf de boot al weer een heel eind in de hoogte getild en het volgend ogenblik zakt het schip met een vaart in een golfdal neer, zodat men zich voelt zweven. Dat is een akelig gevoel, want door die val komt dan de maag als het ware voor de keel, en de gevolgen laten zich denken. more “Op weg naar Monte Alegre (2)”

Op weg naar Monte Alegre (1)

Na enkele jaren van voorbereiding begon op zaterdag 19 november 1949 voor vijf gezinnen uit Noord-Groningen het emigratieavontuur. De groep werd geleid voor de voormalig secretaris van de emigratievereniging van Schildwolde, Rinke Slump sr.. In zeven afleveringen deed hij in het Gereformeerd Gezinsblad verslag van de zeereis met de ms “Alphard” en de aankomst van de groep in Monte Alegre. In het eerste deel van zijn reisverslag beschrijft hij de busreis vanuit Groningen naar Rotterdam, het inschepen en het begin van de zeereis.

more “Op weg naar Monte Alegre (1)”

De verdwenen kolonie Monte Alegre

In de bewogen geschiedenis van de Nederlandse emigratie naar Brazilië wordt vooral aandacht bestreed aan het verleden van uiteindelijk succesvolle gemeenschappen zoals de Holambra’s en de Paraná-kolonies of juist het dramatische verhaal van lange tijd vergeten emigranten, zoals de Zeeuwen die in de 19e eeuw neerstreken in Espírito Santo. Voor verdwenen emigrantengemeenschappen was tot dusverre weinig aandacht. Ter plaatse is er waarschijnlijk niets meer terug te vinden en als er in kringen van betrokkenen niet meer over wordt geschreven of gesproken, dan verdwijnt de herinnering en rest de vergetelheid. Alleen historici kunnen in dan de herinnering weer tot leven wekken.
Die vergetelheid dreigt voor de verdwenen kolonie Monte Alegre. Deze kolonie werd eind 1949 in de staat Paraná gesticht op de gronden van de papierfabriek Klabín in de huidige gemeente Telemaco Borba. In 1971 werd de kolonie opgeheven, omdat Klabin het 20-jarige pachtcontract niet had verlengd. more “De verdwenen kolonie Monte Alegre”

Christelijk en moreel verantwoord? (2)

In het tweede deel van hun reactie, dat verscheen in het weekblad Peel en Maas van 6 februari 1954, gingen Jan Nabuurs en Wim Jeuken vooral in op de wantoestanden die zich rond de “ongetekenden” afspeelden op de Fazenda Ribeirão.  Ze erkenden ook dat het voor hen die op de fazenda bleven in de nabije toekomst nog niet gemakkelijk zou zijn. ‘Emigreren is pionieren, ploeteren en offeren,’ zo besluiten zij. more “Christelijk en moreel verantwoord? (2)”

Christelijk en moreel verantwoord? (1)

Het Venrayse weekblad Peel en Maas publiceerde op 28 november 1953 een uitvoerig relaas (op deze site gepubliceerd onder de titel “Men kan gaan als men wil“) van vier oud-dorpsgenoten betreffende de emigratie naar Brazilië en de toestand op de Fazenda Ribeirão. Dit stuk was een reactie op eerdere bijdragen, waarin om opheldering gevraagd werd en betere voorlichting over emigratie naar Brazilië. Het relaas leidde op zijn beurt weer tot een reactie van twee andere emigranten, Jan Nabuurs en Wim Jeuken, die in het onderstaande stuk, dat hier in twee delen wordt gepubliceerd, het een en ander willen rechtzetten. Met deze bijdrage beëindigde Peel en Maas het dispuut, dat volgens het blad “niet had behoeven te ontstaan, indien voorlichting en toelichting in het verleden beter was geweest.” Het woord is aan Nabuurs en Jeuken. more “Christelijk en moreel verantwoord? (1)”