Eerste emigrantengezinnen naar Brazilië (I)

Nadat enkele pioniers al vooruit waren gegaan, kwam op zondag 19 december 1948 de emigratie naar Holambra echt op gang. Op die dag vertrok vanuit Antwerpen de ms. Algenib. Volgens Boer en Tuinder begonnen de machines van het schip in het eerste uur van die morgen aan de Statiekade aan hun ritmisch gestamp. ‘De schroeven bruisten door het Scheldewater en langzaam schoof de boot in de duisternis de haven uit. In de ruimen sliep ’n kostbare lading. De eerste groep emigranten voor de Fazenda Ribeirão in Brazilië. Ruim drie weken zijn deze 32 emigranten, manen en vrouwen, vrijgezellen en kinderen onderweg naar de haven Santos. In het heetst van de Braziliaanse zomer zullen zij op de eerste kolonie van katholieke Nederlandse boeren in Brazilië aankomen en direct met de arbeid beginnen.’

Afscheid emigranten Den BoschHet vertrek begon een dag eerder met een door de toekomstige pastoor van de kolonie, Godfried Sijen OPraem opgedragen H. Mis in de Mariakapel van de St. Janskathedraal in Den Bosch, ten einde Gods zegen af te smeken over de onderneming. Bij het afscheid waren ook aanwezig de voorzitter en de secretaris van de Emigratiestichting van de KNBTB Gerard Kampschoër en Ruud Roborgh, alsmede Geert Heymeijer en zijn echtgenote.

De groep voortrekkers bestond uit Herman Theunissen, landbouwer uit Diessen, met echtgenote en vier kinderen, Jan van de Ven, automonteur uit Tilburg, Henk Klein Gunnewiek, landbouwer uit Hilvarenbeek, Wim Stapelbroek, landbouwer uit Diessen, Theo Borst, timmerman uit Zevenaar, W.J.J. Mulder, bosbouwkundig ingenieur uit ’s-Gravenhage, J.M.H. Hendriks, timmerman uit Nunhem met echtgenote en 4 kinderen, Jan Nabuurs, landbouwer uit Venray met echtgenote, Thomas Sanders, landbouwer uit Reusel met echtgenote en 4 kinderen, Piet Wagemaker, veehouder uit Haarlem, met echtgenote en 4 kinderen en tenslotte Frans van Riel, landbouwer uit Diessen.

Aan het vertrek van deze eerste grote groep emigranten naar Brazilië werd in de katholieke pers de nodige aandacht besteed. Op maandag 20 december 1948 publiceerde de het dagblad De Maasbode een uitgebreide reportage over deze gebeurtenis. Hierover een volgende keer meer.

Bron: Boer en Tuinder, 24 december 1948. Foto: Katholiek Documentatie Centrum, Nijmegen


9 thoughts on “Eerste emigrantengezinnen naar Brazilië (I)

  1. Bert Ernste Beantwoorden

    Interessant blog!

    Jan van de Ven, de automonteur die hier genoemd wordt, koos er uiteindelijk voor om buiten Holambra zijn weg te zoeken. Een paar jaar terug interviewde ik hem in São Paulo over zijn grote hobby: zijn Volkswagen Kever. Dat is hier terug te lezen.

    1. holambra Beantwoorden

      Dank voor je reactie. Van veel voormalige Holambra-emigranten is moeilijk te achterhalen waar ze zijn gebleven. Jan van de Ven is in ieder geval niet ver weg gegaan.

  2. Ans Beantwoorden

    Ik ben op zoek naar afstammelingen van de familie Teunissen die eind 1948 emigreerden van Diessen, Noord-Brabant, Nederland naar Riberao, Brazil.
    Oorspronkelijk kwamen zij uit Gelderland.
    In 1952 zijn zij van Riberao naar Nao-Me-Toque verhuisd.
    In de documenten die ik gevonden heb staat hun naam, door henzelf, geschreven als Teunissen zonder h. In veel artikelen die ik op het internet gevonden heb, echter worden zij als familie Theunissen vernoemd.

    Tussen mijn vaders brieven vond ik een prachtig handgeschreven reisverslag van Gerrit Teunissen van de bootovertocht van Antwerpen naar Brazil: 19-12-1948 t/m 01-01-1949. Gerrit (toen 29 a 30 jaar) en mijn vader waren ten tijde van vertrek bevriend met elkaar. Gerrit, zijn vader Herman (toen 59 jaar), zijn moeder ? en zussen Billa, Zus en Rietje emigreerden naar Brazilie. Om te beginnen naar Riberao, een Nederlandse kolonie. Behalve het reisverslag heb ik ook enkele prachtige brieven van twee zussen gevonden, geadresseerd aan mijn vader Thomas Peijnenburg en zijn zus Rieke. Toen ik de eerste brief las, ging ik er vanuit dat deze net als het reisverslag door Gerrit geschreven was. Echter, tot mijn schrik stond daar iets in over hoe moeilijk men het had met het overlijden van Gerrit.
    In de volgende brieven wordt o.a. beschreven hoe hard de meiden meewerken met pa om het bedrijf in inmiddels Nao-Me-Toque draaiend te houden. Dochter Billa was de enige die tractor reed en was de rechterhand van vader Teunissen.
    Omdat het zulke prachtige documenten zijn zou ik ze heel erg graag aan afstammelingen van de familie Teunissen willen geven. Ik heb veel op internet gezocht en uiteindelijk via via van iemand gehoord dat twee dochters met twee broers uit Nederland zijn getrouwd. De broers zijn met de zussen in Nao-Me-Toque gaan wonen. Zij zouden iets van Kok, Kock, de Kok heten!? Men kon het mij niet precies vertellen. Helaas echter kan ik al deze namen ingetikt in combinatie met Nao-Me-Toque niet op het intnet vinden. Nu heb ik deze site gevonden en kan ik mijn vraag hierop achterlaten. Ik hoop dat u mij verder kunt helpen.

    1. holambra Beantwoorden

      Beste Ans,
      Met interesse heb ik je verhaal over de relatie van jouw familie met de familie Teunissen gelezen. In mijn nieuwe boek over Holambra, dat over enkele maanden zal verschijnen komt deze familie uiteraard ook voor. Meer details over deze familie onthuld door Ad Reijrink die in 2007 een artikel schreeft in deel 15 van “Her en geens dur Diessen”. Herman Teunissen behoorde met Toon Assink tot de kapitaalkrachtigste families die naar Holambra emigreerden en als eersten doortrokken naar Não Me Toque (NMT). In Holambra is zoon Gerrit op een zondagmiddag tijdens het zwemmen in een afgedamde rivier verdronken. In NMT begon Teunissen met zijn drie volwassen dochters een nieuw bedrijf. De jongste dochter ging terug naar Nederland om een aardappelrooier te kopen en kwam terug met de gebroeders Kok uit Keienborg. Rietje trouwde met Bernard Kok en zus Bea met Jan Kok. De derde dochter, Zus, ging ook naar Nederland maar trouwde daar en keerde niet meer terug naar Brazilië.
      Als historicus ben ik zeer geïnteresseerd in de brieven die je vader en tante ontvingen van de familie Teunissen. Ze kunnen meer licht werpen op hun motieven om te emigreren en om vervolgens “met slaande deuren” van Holambra te vertrekken. Zou je kopieën (scans) van de brieven kunnen bezorgen? Ik ben naarstig op zoek naar brieven die de wederwaardigheden van de emigranten zelf belichten en die een tegenwicht bieden tegen het officiële verhaal dat naar voren komt uit correspondentie tussen Holambra en officiële instanties in Nederland. Mocht je een definitieve bestemming zoeken, dan lijkt het me het beste om contact te zoeken met nazaten van de dochter die is teruggekeerd naar Nederland. Wellicht weet Ad Reijrink uit Diessen waar zij is gebleven.

      Kortom, uit wetenschappelijke optiek zijn we zeer geïnteresseerd in de inhoud van de brieven. Wellicht kunnen we eens met elkaar afspreken.

      1. anton klaassen Beantwoorden

        L.S.,

        Momenteel ben ik in een rouwproces omdat ik deze week pas vernam dat mijn schrijfvriendin Rina Bakker in 2014 is overleden.
        Vanaf 1965 t/m 1970 hadden wij een briefwisseling.
        Haar ouders zijn, naar mijn informatie, rond 1957 zich gaan vestigen op Holambra I. Zodoende correspondeerde ik met haar toen zij in Brazilie verbleef. De brieven van haar heb ik bewaard maar ik had het plan opgevat ze weg te doen. Na een gespek met iemand van de historische vereniging “Stede Broec” heb ik daar van af gezien. Die persoon had daar interesse voor met name over de de broer van Rina die als priester in Brazilie werkt.

        Zeer verlate condoleance heb ik verzonden naar het adres dat ik had van die familie. Dit adres dateerd natuurlijk ook van die tijd(1970).
        Of iemand naar aanleiding van dit bericht aanleiding ziet om contact met mij op te nemen weet ik niet. Ik wacht dit rustig af en hoop wel dat mijn brief aan de familie Bakker aankomt en erop reageert.

        anton klaassen

    2. Miranda Michels Beantwoorden

      Hallo Ans,
      ben zomaar aan het zoeken gegaan over evt. gegevens van onze helaas al overleden ooms en tante fam. Michels. Lees jou verhaal en komen mij de namen: Kok, Rietje, Bea heel bekend in de oren. Rietje Kok is getrouwd met 1 van mijn ooms en wel Toon Michels. Rietje vertelde toen wij in 1993 daar op vakantie waren dat zij nog altijd met Bea iedere week rummikub speelden. Ik ben wel nieuwsgierig naar kopieën van deze brieven etc.

  3. Hans Bakker Beantwoorden

    Beste Anton,

    Het is al `n paar dagen geleden dat ik jouw bericht gelezen heb. Ik ben de jongste broer van Rina en woon op Holambra in Brasilie.
    Wist niet dat Rina `n schrijvriend had in Nederland. En het is dus een verrassing alsnog hier iets over te horen.
    Het is voor ons een groot verlies geweest Rina op zoon jonge leeftijde te verliezen. Een paar maanden voor zij stierf was ik en Nederland en heb ik nog veel met haar gesproken. Zij was een bijzondere vrauw. waar ik veel van hierd.
    Asl je iets meer wild weten, vraag dit dan. En zal ik hier op ingaan.
    Het allerbeste en groeten uit Brazilie

  4. Mark Beantwoorden

    Beste allemaal.
    Kan iemand mij vertellen waar ik oude fotos kan vinden van het begin van de Fazenda en bewoners aangezien mijn opa en oma en het gezin hier gewoond hebben
    Ik ben op onderzoek uit
    Groet
    Mark

    1. holambra Beantwoorden

      Het museum van Holambra heeft de omvangrijkste collectie foto’s uit de beginjaren met veel foto’s van de families uit de begintijd. Hiervoor kun je contact opnemen met Annemarie van der Knaap. Haar mailadres is vrolijkeknaap@gmail.com

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *